Welke rol hebben gemeenten en provincies bij elektrisch rijden en de ontwikkeling van publieke laadinfrastructuur?

Gemeenten en provincies spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van elektrisch vervoer en publieke laadinfrastructuur. Naarmate het aantal elektrische voertuigen groeit, neemt ook de behoefte toe aan voldoende, goed bereikbare en betrouwbare openbare laadpunten. Overheden moeten daarbij niet alleen kijken naar het aantal laadpalen, maar ook naar de spreiding, toegankelijkheid, beschikbare netcapaciteit, betaalbaarheid en toekomstige groei van elektrisch vervoer.

Publieke laadinfrastructuur is daarmee een belangrijk onderdeel van duurzame mobiliteit. Gemeenten hebben vooral invloed op de lokale inrichting van de openbare ruimte en de beschikbaarheid van openbare laadvoorzieningen. Provincies en regio's kunnen daarnaast gemeenten verbinden, regionale samenwerking stimuleren en bijdragen aan een samenhangende laadstrategie.

Wat betekent elektrisch rijden voor gemeenten en provincies?

De overstap naar elektrisch rijden verandert de manier waarop mobiliteit en infrastructuur met elkaar verbonden zijn. Waar voertuigen met een verbrandingsmotor afhankelijk zijn van tankstations, hebben elektrische voertuigen toegang nodig tot laadinfrastructuur. Een deel daarvan bevindt zich bij mensen thuis of op bedrijfsterreinen, maar publieke laadpunten blijven noodzakelijk voor inwoners en bezoekers die niet over een eigen laadvoorziening beschikken. Voor gemeenten en provincies betekent dit dat laadvoorzieningen steeds meer onderdeel worden van mobiliteitsbeleid, ruimtelijke inrichting en energiebeleid.

Bij de ontwikkeling van elektrisch vervoer kunnen overheden daarom rekening houden met onder andere:

• de groei van het aantal elektrische voertuigen;
• de behoefte aan publieke laadpunten per wijk of gebied;
• inwoners zonder eigen oprit of parkeerplaats;
• bezoekers en zakelijke rijders;
• beschikbare ruimte in de openbare omgeving;
• capaciteit van het elektriciteitsnet;
• toegankelijkheid van laadvoorzieningen;
• betaalbaarheid en transparantie van laden;
• toekomstige laadtechnieken.

Een laadstrategie is daarmee meer dan alleen het plaatsen van laadpalen.

Welke rol hebben gemeenten bij elektrisch vervoer?

Gemeenten kunnen op verschillende manieren bijdragen aan de ontwikkeling van elektrisch vervoer. Een belangrijke taak is bepalen waar publieke laadvoorzieningen nodig zijn. Daarbij kan zowel worden gekeken naar actuele aanvragen van inwoners als naar de verwachte toekomstige laadbehoefte.

Daarnaast moet rekening worden gehouden met de openbare ruimte. Een laadpunt heeft een fysieke locatie nodig en de bijbehorende parkeerplaatsen moeten op een logische manier in de omgeving worden ingepast. Ook toegankelijkheid speelt een rol. Publieke laadvoorzieningen moeten bruikbaar zijn voor verschillende groepen elektrische rijders.

Gemeenten kunnen daardoor onder andere sturen op:

locatie → bereikbaarheid → capaciteit → toegankelijkheid → toekomstige laadbehoefte.

Hierdoor kan de ontwikkeling van laadpunten worden afgestemd op de manier waarop inwoners, bezoekers en bedrijven zich binnen een gemeente verplaatsen.

Welke rol hebben provincies en regio's?

Provincies kijken doorgaans over de grenzen van individuele gemeenten heen. Dat is relevant omdat mobiliteitsstromen regionaal zijn. Mensen wonen bijvoorbeeld in de ene gemeente en werken in een andere gemeente. Ook belangrijke verkeersroutes, bedrijventerreinen en regionale voorzieningen hebben vaak een functie die verder gaat dan één gemeente. Een regionale aanpak kan helpen om verschillen tussen gebieden te beperken en laadvoorzieningen beter op elkaar aan te laten sluiten.

Provincies en regionale samenwerkingsverbanden kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan kennisdeling, samenwerking tussen gemeenten, gezamenlijke aanpakken en de ontwikkeling van grootschaligere laadnetwerken. Hierdoor kan publieke laadinfrastructuur niet alleen lokaal, maar ook regionaal worden bekeken.

Waarom zijn openbare laadpalen belangrijk voor gemeenten?

Niet iedere elektrische rijder beschikt over een eigen parkeerplaats met laadpunt. Met name in dichtbebouwde woongebieden, appartementencomplexen en stadscentra parkeren veel automobilisten in de openbare ruimte. Publieke laadpunten zorgen ervoor dat ook deze groep gebruik kan maken van een elektrische auto. Daarnaast worden openbare laadpalen gebruikt door bezoekers, zakelijke rijders en mensen die onderweg willen bijladen.

Een goed ontwikkeld publiek laadnetwerk voorkomt daarom dat elektrisch rijden alleen praktisch is voor automobilisten die thuis een eigen laadvoorziening kunnen installeren. Zo maken we de overstap naar elektrisch rijden voor meer mensen haalbaar.

Hoe bepaalt een gemeente waar openbare laadpunten nodig zijn?

De benodigde laadcapaciteit verschilt per wijk en locatie. In gebieden met veel elektrische voertuigen en weinig mogelijkheden om thuis te laden, kan de vraag naar openbare laadpunten bijvoorbeeld groter zijn dan in gebieden waar veel bewoners een eigen oprit hebben.

Bij het bepalen van geschikte locaties kan worden gekeken naar:

• huidige en verwachte laadbehoefte;
• parkeerdruk;
• aantal elektrische voertuigen;
• aanwezigheid van bestaande laadpunten;
• gebruik van bestaande laadvoorzieningen;
• beschikbare netcapaciteit;
• bereikbaarheid;
• ruimtelijke inpassing.

Dit noemen wij datagestuurde plaatsing. Een combinatie van actuele vraag en toekomstige prognoses helpt voorkomen dat alleen wordt gereageerd op de situatie van vandaag.

Hoe werkt publiek laden voor elektrische auto's?

Bij publiek laden sluit een EV-rijder een elektrische auto aan op een openbaar toegankelijk laadpunt. De laadsessie wordt vervolgens gestart via een ondersteunde betaal- of identificatiemethode. Afhankelijk van de laadvoorziening kan dat bijvoorbeeld via een laadpas, app of andere betaalmogelijkheid. Tijdens de laadsessie wordt geregistreerd hoeveel elektriciteit het voertuig afneemt. De precieze werkwijze, tarieven en betaalmogelijkheden kunnen per laadpunt, exploitant en laadcontract verschillen. Daarom is het voor elektrische rijders belangrijk dat vóór of tijdens het starten van een laadsessie duidelijk is welke voorwaarden en tarieven gelden.

Waar moeten gemeenten op letten bij uitbreiding van publieke laadinfra?

Een toekomstbestendige aanpak vraagt om een combinatie van verschillende factoren. Niet alleen het aantal laadpunten telt. Ook de locaties, bezettingsgraad, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, netcapaciteit en toekomstige groei zijn relevant. Een gemeente kan bijvoorbeeld voorkomen dat laadvoorzieningen uitsluitend reactief worden geplaatst door ook te kijken naar de verwachte ontwikkeling van elektrisch vervoer. Daarnaast wordt het steeds relevanter om rekening te houden met slimme aansturing. Wanneer het aantal laadpunten sterk groeit, neemt immers ook de gezamenlijke elektriciteitsvraag toe.

De centrale vraag verschuift daardoor van:

"Hoeveel laadpalen hebben we nodig?"

naar:

"Hoe realiseren en gebruiken we voldoende laadcapaciteit op een manier die past bij mobiliteit, openbare ruimte en het elektriciteitsnet?"

Waarom is samenwerking belangrijk?

De ontwikkeling van publieke laadinfrastructuur raakt verschillende partijen. Gemeenten en provincies hebben te maken met EV-rijders, laadpaalexploitanten, netbeheerders, marktpartijen, grondeigenaren en andere betrokken organisaties. Geen enkele partij beheert het volledige systeem zelfstandig. Samenwerking is daarom nodig om de behoefte aan laadvoorzieningen, beschikbare netcapaciteit, technische mogelijkheden en gebruikerservaring op elkaar af te stemmen. Een laadpartner kan daarbij bijvoorbeeld ondersteunen bij de realisatie, exploitatie en verdere ontwikkeling van publieke laadvoorzieningen.

Voor overheden is het daarbij belangrijk dat oplossingen niet alleen voldoen aan de huidige behoefte, maar ook kunnen meegroeien met de verdere ontwikkeling van elektrisch vervoer.